Soft 6A: Smart grids in Nederland nu eindelijk eens van start

Op 6 september 2013 sloten ruim 40 partijen het Energieakkoord. Door dit akkoord maken wij in Nederland een grote stap naar schone toekomst. We gaan samen investeren in duurzame groei en reductie van CO2-uitstoot. Daarnaast houden we energie voor iedereen betaalbaar. Het Energieakkoord is onderdeel van een mondiale ontwikkeling waarin geïndustrialiseerde landen zich inspannen om het klimaat op aarde niet alleen voor nu, maar ook voor toekomstige generaties leefbaar te houden.

De 20-20-20 regel

De doelen van het Energieakkoord zijn gebaseerd op uitgangspunten van de EU en laten zich het beste samenvatten als de 20-20-20 regel. In het jaar 2020 moet het doel zijn om 20 procent minder CO2-uitstoot te hebben, om het energieverbruik met 20 procent te verminderen en om 20 procent van het totale energiegebruik afkomstig te laten zijn uit hernieuwbare energiebronnen.

Er is geen twijfel over dat dit een goede zaak is. Wel moet goed gekeken worden wat de beste manier is om de doelstellingen van het Energieakkoord te behalen. Vooralsnog wordt veel geïnvesteerd in het bouwen van grootschalige windmolenparken op zee, maar ook door biobrandstof te gebruiken in de energiecentrales en door gemeentes die de gezamenlijke inkoop van zonnepanelen organiseren.

Duurzame initiatieven: wel investeren, geen resultaat

Het grootste deel van de burgers merkt van al deze initiatieven nog maar weinig, behalve dan een stijging van energieprijzen en extra milieuheffingen. In dat opzicht doet de 'energietransitie' hen vooral pijn, omdat zij een groot deel van de investeringen in duurzame energie betalen.

Daarnaast wordt de burger aangemoedigd zelf te investeren in duurzame maatregelen. Dit is uiteraard een goede zaak, ware het niet dat de vruchten van deze eigen inspanningen niet bij de burger zelf terechtkomt.

De volgende tabel met berekening maakt dit duidelijk.

Situatie Oud   Nieuw
Verbruik (kWh)   3500  2000
Kwh-prijs (€) 0.07 0.07
Capaciteitstarief (€) 0.07 0.13
Totaal (€) 0.14 0.20
Kosten (€) 495 390
Daling (kWh)   43%
Daling (€)   21%

In deze tabel zien we 2 situaties: een oude met een jaarverbruik van 3500 kWh (volgens CBS-gegevens is dit het gemiddelde verbruik van een woning) en een nieuwe sutuatie waar er flink is bespaard, tot 2000 kWh, op het verbruik. Vanwege het vaste bedrag van het capaciteitstarief, € 250/jaar, zien we dat van de besparing van 43% er slechts 21% toevalt aan de bewoner.

In de grafiek hiernaast (klik erop om te vergroten) wordt dit nog eens getoond. Hierin zien we dat hoe meer er verbruikt wordt, hoe goedkoper de energie wordt. Het mag duidelijk zijn dat dit mechanisme burgers op het verkeerde been zet.

Burgers helpen netbeheerders

Deze eigen besparingsinspanningen van burgers sluiten heel goed aan bij het door de netbeheerders gewenste Smart Grid. Het Smart Grid is een slim energienet waar vraag en aanbod van energie op elkaar worden afgestemd om overbelasting en destabilisering van het net te voorkomen. Voor de Nederlandse netbeheerders is zo een slim net belangrijk om het hoofd te kunnen bieden aan de hoge kosten die gepaard gaan met de energietransitie. Zij hebben daarmee een belangrijke sleutel in handen om de energietransitie een krachtige impuls te geven.

Het smart grid biedt grote voordelen voor woningeigenaren en netbeheerders. Als eerste kan er zelf een grote bijdrage worden geleverd aan het behalen van de doelstellingen van het Energieakkoord. Maar nog belangrijker: er zijn slimme oplossingen om energie en daarmee geld te besparen. Niet alleen voor nu, maar voor altijd, voor elke huidige en toekomstige bewoner van de woning.

Deze nieuwe situatie is voor netbeheerders nog wel wennen. Nog nooit eerder kwamen de belangen van netbeheerder en burger zo dicht bij elkaar te liggen en werden de wederzijdse afhankelijkheden zo groot. Dit zorgt voor een transitie bij de netbeheerders zelf en een transitie kent zo haar fasen.

Stabiel netwerk en minder investeringen

Om de voordelen van het systeem van een smart grid, energiecomputer, accu en slimme energiepunten nog beter te begrijpen, is het van belang om de gedachte achter '6 Ampère' te snappen. Dit getal is van groot belang voor de netbeheerders. Want, hoe lager het aantal Ampères, des te minder kans op overbelasting en destabilisering voor het stroomnet. En daar is de netbeheerders veel aan gelegen. Naarmate er meer woningen in Nederland zijn die maximaal 6 Ampère gebruiken, zal het energienet stabiel blijven en zal de netbeheerder minder te hoeven investeren in de netwerkinfrastructuur waarmee de elektriciteit naar de woningen wordt gebracht.

Een '6 Ampère'-woning is niet alleen voor de netbeheerder gunstig, ook voor de woningeigenaar levert dit voordelen op. De kosten voor een 6 Ampère-aansluiting zijn lager dan de huidige 3x25 Ampère-aansluiting die elke woning in Nederland nu heeft. Met een 6 Ampère-aansluiting bespaart een huishouden direct 200 euro op jaarbasis.

Wat zijn de slimme toepassingen, hoe is de praktijk en waarom is het goedkoper?

Als eerste dient een woning door de netbeheerder te worden voorzien van een smart meter. Daarnaast is er een slimme energiecomputer en een moderne accu nodig. Tenslotte moeten er in de woning slimme energiepunten worden aangebracht die door de energiecomputer worden aangestuurd.

De energiecomputer zorgt ervoor, zonder dat de bewoners daar ook maar iets van merken, dat er nooit meer dan 6 Ampère tegelijkertijd wordt verbruikt door de elektrische apparaten. Als de oven én wasmachine tegelijkertijd aanstaan, zal de vriezer daarom heel even niet vriezen. En als er een keertje toch teveel wordt gebruikt, dan is er extra stroom uit de accu, die via de zonnepanelen worden opgeladen, beschikbaar.

Nu al mogelijk én uitvoerbaar

Sommigen zullen nu zeggen dat dit toekomstmuziek is: technisch onmogelijk, niet uit te voeren als valide marktmodel en te kostbaar.

Niets is minder waar.

Veel landen in de Derde Wereld kennen niet de voordelen van een groot en uitvoerig elektriciteitsnetwerk zoals wij in Nederland hebben. Op heel veel plekken was daarom tot voor kort geen stroom beschikbaar. Met een paar zonnepanelen en een aantal accu's is dit probleem nu opgelost. Mensen wekken nu hun eigen stroom op en slaan dit op voor gebruik 's avonds of later. Kortom, als het in binnenlanden van Afrika werkt, dan moet dat in Nederland zeker kunnen.

Voor een abonnement voor een mobiele telefoon kun je in Nederland bij talloze aanbieders terecht. Voor elke gebruiksbehoefte is er een specifiek abonnement. Wie veel online is op zijn smartphone, zal veel data verbruiken. Dan betaal je logischerwijs meer dan iemand die dat minder doet. Dit vinden wij allemaal heel normaal in Nederland.

Voor het aanbieden van een 6 Ampère-aansluiting, hoeft de netbeheerder ook geen extra kosten te maken. Immers, de aansluiting ligt al in elke woning. Of die nu voor 3x25 Ampère wordt gebruikt of voor 1x6 Ampère, dat maakt niets uit.

Op verschillende plekken in Nederland (o.a. in Zwolle) zijn experimenten gedaan met smart grids. De resultaten zijn positief. Alle eerder in dit stuk beschreven oplossingen zijn zonder meer technisch haalbaar en praktisch uitvoerbaar. Helaas is het smart grid nog niet in heel Nederland uitgerold waarmee het ook nog niet mogelijk is om overal gebruik te kunnen maken van de voordelen zoals een 6 Ampère-aansluiting.

Voor de verduurzaming van ons land, en de koopkracht van de huishoudens is dat voorlopig nog een gemiste kans.

Netbeheerders krijgen daarom de volgende opdracht: Ga werk maken van het smart grid in Nederland en maak een 6 Ampère-aansluiting beschikbaar voor elke woning in Nederland.

Bekijk hier de pitch, gegeven door dhr. Balvers, tijdens het TKI S2SG matchmaking event op 12 mei 2014 te Driebergen.

Eerder: Internetconsultatie 2013

Eerder al heeft Flexicontrol een bijdrage geleverd aan de door onze overheid uigeschreven internetconsultatie betreffende:

"Besluit experimenten decentrale duurzame elektriciteit opwekking".

Flexicontrol heeft gemeend hieraan een bijdrage te leveren aan deze consultatie. Dit aan de hand van de:

  1. ervaringen met onze IPIN pilot project JEM Zwolle,
  2. inspiratie opgedaan tijdens de visie-workshop te Bussum ("IPIN terugkomdag") en
  3. twee Smart Grid handelsreizen die wij maakten (Duitsland en de VS),

In deze bijdrage geeft Flexicontrol aan hoe het verder zou kunnen met Smart Grid in ons land.